Gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ), zwana też cyrkularną, to nowoczesny model gospodarowania, w którym produkty, surowce i zasoby pozostają w użyciu jak najdłużej. Jej celem jest ograniczenie marnotrawstwa, zmniejszenie ilości odpadów i jak najlepsze wykorzystanie tego, co już mamy.

W przeciwieństwie do tradycyjnego modelu „weź – zużyj – wyrzuć”, gospodarka cyrkularna zakłada obieg zamknięty, czyli ponowne wykorzystanie, naprawę, przetwarzanie i recykling produktów oraz materiałów. To sposób myślenia, który chroni środowisko, wspiera innowacje i pomaga tworzyć zrównoważoną przyszłość.

Gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ) to:

• nowoczesny i ekologiczny model gospodarowania,
• sposób na zmniejszenie odpadów i zużycia surowców,
• droga do zrównoważonego rozwoju i lepszej jakości życia,
• wspólna odpowiedzialność – urzędów, firm i każdego z nas.

W gospodarce liniowej wszystko zaczyna się w kopalni, gdzie wydobywane są surowce, na których opiera się gospodarka. Surowce (określane mianem nieodnawialnych) raz wydobyte, nie pojawią się ponownie w złożu. Surowce z pozoru odnawialne (np. woda czy drewno) – także mogą się wyczerpać, jeśli ich zużycie będzie charakteryzowało się szybszym tempem niż ich zdolność regeneracji. Gospodarka opierając się na liniowym paradygmacie wykorzystania surowców polega na wydobywaniu ich, następnie przetwarzaniu, produkcji potrzebnych rzeczy, które po wykorzystaniu stają się odpadami, które są utylizowane i w efekcie kończą na składowiskach odpadów.

• Minimalizacja odpadów i zużycia zasobów: Dąży się do tego, aby odpady z jednych procesów stawały się surowcami dla innych.
• Wydłużenie cyklu życia produktów: Poprzez projektowanie trwałych i łatwo naprawialnych produktów oraz możliwość ich regeneracji.
• Ponowne wykorzystanie i recykling: Aktywne dzielenie się, pożyczanie, naprawianie i odnawianie istniejących materiałów i produktów.
• Redukcja i optymalizacja: Ograniczanie konsumpcji, zużycia energii i wody, oraz wybieranie produktów wysokiej jakości, które służą dłużej.
• Współpraca i innowacje: Wspólne działanie w całym łańcuchu wartości i tworzenie innowacyjnych rozwiązań sprzyjających cyrkularności.

W modelu gospodarki linearnej surowce są wydobywane, przetwarzane, zużywane, a następnie wyrzucane.

GOZ zmienia ten schemat – każdy etap cyklu życia produktu ma znaczenie. Celem jest zamknięcie obiegu materiałów, tak aby odpady stawały się nowym surowcem.

• projektowanie produktów tak, by łatwo je było naprawić lub rozłożyć na części,
• ponowne używanie opakowań i surowców,
• segregowanie odpadów i recykling materiałów,
• wykorzystywanie produktów z recyklingu do tworzenia nowych rzeczy,
• ograniczanie konsumpcji i świadome zakupy,
• dzielenie się, wymiana i wypożyczanie zamiast kupowania na własność.

Gospodarka o obiegu zamkniętym to nie tylko trend – to konieczność wynikająca z troski o planetę i przyszłe pokolenia.

Dzięki niej możemy:

• ograniczyć ilość odpadów, które trafiają na składowiska,
• zmniejszyć zużycie surowców naturalnych i energii,
• chronić środowisko przed zanieczyszczeniami,
• wspierać lokalną gospodarkę i tworzyć zielone miejsca pracy,
• rozwijać innowacje w przemyśle, transporcie, energetyce i rolnictwie.

Wdrażanie GOZ to krok w stronę zrównoważonego rozwoju, czyli takiego, który łączy korzyści dla ludzi, środowiska i gospodarki.

Każdy z nas może przyczynić się do działania w duchu gospodarki o obiegu zamkniętym. To nie tylko decyzje na poziomie przedsiębiorstw czy samorządów – to także nasze codzienne wybory.

• naprawiaj zamiast wyrzucać,
• oddawaj lub wymieniaj rzeczy, których już nie potrzebujesz,
• kupuj lokalnie i wybieraj produkty trwałe,
• korzystaj z toreb wielorazowych, bidonów i pojemników,
• segreguj odpady i oddawaj je do recyklingu,
• ogranicz marnowanie żywności,
• wspieraj firmy, które działają w duchu Zero Waste i eko-innowacji.

W gospodarce liniowej:

Surowiec (ropa) produkcja butelki zakup wyrzucenie do śmieci.

Koniec cyklu – odpad trafia na składowisko lub do środowiska.

W gospodarce o obiegu zamkniętym:

Butelka trafia do pojemnika na tworzywa sztuczne recykling powstaje nowa butelka lub produkt z tworzywa.

Cykl zamknięty – surowiec wraca do obiegu.

Projekt „Obieg Zamknięty – otwarta świadomość” łączy gospodarkę o obiegu zamkniętym z ideą Zero Waste, czyli „zero marnowania”. Zero Waste to styl życia i sposób myślenia, który pomaga ograniczyć ilość odpadów u źródła, zanim w ogóle powstaną.

W połączeniu z GOZ oznacza:

• rozsądne planowanie zakupów,
• naprawę i ponowne używanie przedmiotów,
• świadome korzystanie z zasobów,
• dbałość o środowisko i wspólne dobro.

Korzyści środowiskowe:

• mniejsze zużycie wody, energii i surowców,
• redukcja emisji gazów cieplarnianych,
• mniej odpadów na składowiskach,
• ochrona ekosystemów i bioróżnorodności.

Korzyści społeczne:

• rozwój nowych miejsc pracy w sektorze napraw, recyklingu i eko-innowacji,
• promowanie odpowiedzialnej konsumpcji,
• wzrost świadomości ekologicznej.

Korzyści gospodarcze:

• oszczędność surowców i energii,
• wzrost konkurencyjności firm,
• stabilność i odporność gospodarki na kryzysy surowcowe.

Obszar	Gospodarka liniowa	Gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ)
Cel działania	Produkować i sprzedawać jak najwięcej	Ograniczać zużycie surowców i odpadów
Model obiegu	Jednokierunkowy ("weź–użyj–wyrzuć")	Cykliczny ("użyj–odzyskaj–ponownie wykorzystaj")
Los produktu po użyciu	Trafia na składowisko lub do spalarni	Zostaje naprawiony, przerobiony lub przetworzony
Zużycie surowców	Wysokie, często nieodnawialne	Ograniczone, surowce krążą w obiegu
Generowanie odpadów	Duża ilość śmieci	Minimalizacja odpadów
Projektowanie produktów	Skupione na niskim koszcie i krótkim cyklu życia	Skupione na trwałości, możliwości naprawy i recyklingu
Wpływ na środowisko	Wysoka emisja, zanieczyszczenia, degradacja zasobów	Ograniczenie emisji, ochrona środowiska
Postawa konsumenta	Kupuję – zużywam – wyrzucam	Używam – naprawiam – wymieniam – oddaję do recyklingu
Korzyści ekonomiczne	Krótkoterminowy zysk producenta	Długofalowe korzyści społeczne i środowiskowe
Filozofia	Konsumpcja	Odpowiedzialność i zrównoważony rozwój